قمرالملوک وزیری ماه آسمان آواز ایران

قمرخانم سید حسین خان پرآوازه ترین  خواننده زن آوازهای سنتی ایران که به احترام علی نقی وزیری موسس مدرسه عالی موسیقی نام خانوادگی او را برای خود برگزید. نخستین زن خواننده ایرانی بود که صدایش ضبط شد و اولین زنی بود که بدون حجاب روی صحنه رفت.  قمرالملوک در جوانی پس از آشنائی با مرتضی خان نی داود با ردیف موسیقی ملی آشنا شد وراهش را برای کسب تجربیات از استادان دیگر هموار ساخت. به روایت علی تجویدی نخستین کنسرت قمر درسال 1303 در گراند هتل درخیابان لاله زار اجرا شد که برای نخستین بار تصنیف مرغ سحر از سروده های ملک الشعرای بهار را دردستگاه ماهور به همراه غزلی از ایرج میرزا خواند .

فقیه شهر به رفع حجاب مایل نیست              چرا که هرچه کند حیله درحجاب کند

نقاب بر رخ زن سد باب معرفت است            کجاست دست حقیقت که فتح باب کند

قمراوایل آن کنسرت پرسر وصدا را به امور خیریه اختصاص داد کنسرتی که به قول خودش بیم جانم میرفت از آزار مرتجعین. او درمشهد هم کنسرت داد و درآمدش را صرف آرامگاه فردوسی کرد. سال 1306 که به افتخار شکرالله قهرمانی نوازنده قدیمی کنسرتی ترتیب داد نیر همین گونه عمل کرد. وی چهار سال بعد درهمدان کنسرت داد و درآنجا ترانه های از عارف که مورد غضب دستگاه رضا شاه بود خواند.  قمر بعدها در فیلم سینمائی مادر به کارگردانی اسماعیل کوشان حضور یافت و دقایقی با همراهی ویلون ناصر زرآبادی به خواندن غزلی از سعدی پرداخت ودرآمد حاصل از آن را نیز به بیمارستان مسلولان شاه آباد اهدا کرد.  بعداز 1319 که رادیو ایران شروع بکار کرد صدای قمر به همه جای ایران رفت.  اهل هنر گفتند صدایش لالای طنین وملاحت قدرت ودامنه وسیع بود وتکنیک خاصی در فرودها داشت.  تنوع تحریرها ، مهارت واحاطه وی در اجرای گوشه ها و ردیف ها و دستگاههای موسیقی ایران پر از شور وشیدائی بود.  آواز ها و تصنیف های قمر از جنبه ارزشهای ادبی هم در خور توجه است شاعران تصنیف ها و آوازهای او از جمله شیدا ، میرزاده عشقی ، عارف، ایرج میرزا، پژمان بختیاری، وحید دستگردی ،موید ثابتی، ملک الشعرا بهار، امیر جاهد بودند.

نخستین معلم او مادر بزرگش خیرالنساء افتخار الذاکرین روضه خوان حرمسراهای قجر بود وقمر با او همخوانی میکرد وبا شنیدن مرثیه ها ونوحه خوانی های مادر بزرگش آهنگ نغمه های را که اقتباس از برخی گوشه های مختلف دستگاههای موسیقی ایرانی مثل گوشه حجاز در ابوعطا یا گوشه غمگین انگیز درآواز دشتی بود بی آنکه نامشان را بداند فراگرفت  و زمزمه کرد . بعد از مادر بزرگ وی متاثر از سید حسین طاهرزاده خواننده موسیقی ایرانی بود که دراجرای قطعات آوازی تصنیف های و قطعات ضربی تبحر داشت.

اما اولین کسی که قمر را کشف میکند مرتضی خان نی داود بود و اولین آهنگ را هم او برایش ساخت.  درواقع قمر با وجود نی داود قمر میشود.  ازدیگر کسانیکه قمر الملوک وزیری با او آشنا شده بود باید از درویش خان نام برد ابوالحسن صبا، حبیب سمائی و حسین یاحقی هم از همنوازان صدای او بودند . ازدکتر محمود خوشنام شنیدم شعر وآهنگ پنج تصنیف قمر از عارف قزوینی است که معروفترین آن ” تا رخت مقید نقاب است” درنکوش حجاب  ومارش جمهوری است.  قمر صفحه جمهوری را در زمان رضا شاه خوانده که خودش یک عملیات بزرگ بود متن دو تصنیف او نیز از ایرج میرزاست : مرگ مادر و عاشقی با محنت بسیار .

آهنگ شش تصنیف قمر نیز از استادش مرتضی خان نی داود است  و اما رکورد تصنیف سازی برای قمر را محمد علی امیر جاهد شکسته است.  قمر زنی شریف و خواننده ای بی همتا بود . اما درمورد وی اغراق هم شده است بویژه از سوی کسانیکه به وی تعلق خاطر داشتند یا در جاذبه اش بودند.  ایرج میرزا دریکی ازاین  شعرها درستایش قمر” ملکی بود قمر پیش خداوند عزیز” میگوید که قمراصلا این جهانی نیست  وبه اشتباه به این جهان خاک پیوند خورده است . خداوند در اصل قمر را برای دل خود آفرید واما چون جهان را خلق کرد و پی برد که جهان هستی چیزی کم دارد به خاطر نقطه کمال هستی دل از قمر کند  و او را به زمین فرستاد . قمرالملوک وزیری تا سال 1332 در اوج قرار داشت ودرهمین سال آواز بسیار زیبائی همراه با نوازندگی برادران معارفی در رادیو ضبط کرد که میگویند این آخرین کار او بود چرا ، چون بعد از او سکته کرد وبه علت سکته حنجره جادویش از کار افتاد. ازآن پس قمر خانه نشین وبستری گردید و درتنگنای مالی گرفتار آمد شمار زیادی از دوستانش او را ترک کردند و قمر برای تامین معاش از سر ناچاری در کافه شکوفه نو میخواند . جعفر شهری به این موضوع اشاره ای غم انگیز دارد.  من بخشی از یادداشت او را که یادم هست میگویم« شنیدم که قمر در شکوفه نو برنامه دارد رفتم به دیدارش ، دانستم که این کافه هرشب قمر را با سی تومن مزد اجیر کرده است خدایا خدایا قمر کجا و اینجا کجا ، کافه شکوفه نو!! یکی گفت آقا از استیصال است استیصال ، از شکوفه نو بیرون آمدم حیران و غمگین، تحمل آن صحنه را نداشتم.  چند روز بعد شنیدم بدلیل پیری و گرفتگی صدایش شکوفه نو هم او را جواب کرده و قمر دوباره خانه نشین شده است . روزی رفتم به دیدارش و آنچه دیدم تلخ بود تلخ و گریه آور، قمر در بستر بیماری و بی کسی تنها بود و درفقر شدید . او ماه آسمان آواز ایران تنها بود وبیکس و سرانجام 14 مرداد سال 1338 چشم از جهان فروبست و با این دنیای بیرحم وداع کرد. هنگامیکه جسد او را شستند وبه یک مسجد انتقال دادند تا موقتا آنجا باشد تا رادیو برای تشیع از مردم هنردوست دعوت بعمل آورد متولیان مسجد حاضر نشدند اورا حتی برای یک شب بعنوان مهمان بپذیرند . با اینکه زنده یاد تقی روحانی متن زیبای قمر رفت را در رادیو قرائت کرد وبرای شرکت در مراسم از همگان دعوت شده بود از خیل هنرمندان خبری نبود تنها تعداد اندکی از مردم عادی و چند چهره آشنا مرتضی خان نی داود، حسین تهرانی، جواد بدیع زاده وسیدجواد ذبیحی اینها حضورداشتند و بدینگونه قمر به میهمانی خاک رفت .

خوب است اینجا از زنان خواننده پیش از قمر  یعنی  پیشگامان خوانندگی زنان در ایران هم یاد کنم. زنان خواننده پیش از قمر، سلطان خانم  سکینه خانم و شاگردان آقا علی اکبر، زینت خانم  شاگرد محمد صادق خان ، زیور سلطان خواهر سما ظهور و زری خوش آواز .

قمر رفت ولی کار او ماند.

کار می ماند و آدم زمیان خواهد رفت بیستون هست ولی خسرو وفرهادی نیست .

بدری آتابای و کتابخانه سلطنتی

بدری آتابای خواجه نوری فهرست نویس ، مولف و مصحح ایرانی است.  ایشان پس از گذراندن تحصیلات ابتدائی و متوسطه در دانشگاه تهران ادبیات خواند سال 1340 درامریکا  فوق لیسانی کتابداری و فهرست نویسی نسخ خطی را دریافت کرد و پس از بازگشت به ایران مسئولیت کتابخانه سلطنتی را بعهده گرفت و کوشید آثار خطی ارزشمند را به دانش پژوهان بشناساند . من از ایشان به نیکی یاد میکنم اینکه همسر معاون دربار شاه بود وخودش هم به خاندان سلطنتی تعلق خاطر داشته از کار با ارزش وی درکتابخانه سلطنتی نمی کاهد  من اگر فرصت داشتم در مورد شاه بیگم  دختر فتحعلی شاه همچنین تومن آقا فخرالدوله دختر ناصرالدین شاه هم می گفتم ومی نوشتم چرا آن دو نیز اهل کمال بودند و به زیبائی می نوشتند .

بنظر من خانم بدری آتابای به تاریخ ایران وپژوهشگران ایرانی خدمت زیادی کردند در کتابخانه سلطنتی حدود سه هزار وسیصد  نسخه خطی وجود دارد که نظیر آن در هیچ کجای دنیا نیست و ایشان بیش از شصت سال پیش فهرست آنها را در هشت جلد منتشر نمود و کار بزرگی بود.

بدری خانم سال 1359 از ایران رفت و مقیم مصر شد ودرچندین دانشگاه در آن کشور به تدریس زبان فارسی و تاریخ ایران پرداخت و بعدا به امریکا رفت وآنجا هم آثار خوبی منتشر نمود از جمله : گنجینه ای از هنرهای ظریف ایرانی ، نگاهی به گوشه های از تاریخ ایران ، تصیحح بیست ودو غزل از حافظ ، آلبوم های کتابخانه سلطنتی ، دیوان ها وقرآن های خطی و مرقعات کتابخانه یعنی قطعات مختلف هنری ، آثار خوشنویسی ، نقاشی و از این قبیل .

بدری آتابای در گفتگو با حبیب لاجوردی درتاریخ شفاهی به آخرین روزهای شاه درایران اشاره نموده و خاطره آن سفر بی بازگشت را روایت میکند که نکات قابل تاملی دارد ازجمله اینکه : قراربود شاه دو ماه بعد برگردد وهمسرم ابوالفتح آتابای معاون وزارت دربار، همسرم وقتی شاهزاده ها را دستش سپردند تا چند روزی  زودتر از محمدرضا شاه پهلوی از مملکت آنها را خارج کند رو کرد به من و گفت ما 25 فروردین سال 58 برمیگردیم 25 فروردین دو ماه دیگر ، علیاحضرت شهبانو و خود اعلیضرت هم وقتی میرفتند فکر میکردند تا دو ماه دیگر برمیگردند . بدری آتابای با افسوس میگوید بسیاری از کتب خطی بریتش میوزیوم از آثار دزدیده شده کتابخانه سلطنتی ایران زمان مظفری است مانند صفحاتی از مرقع گلشن که نادر شاه از هندوستان آورده بود . در کتابخانه نسخ خطی کاخ گلستان آثار با ارزشی حفظ شد از جمله شاهنامه بایسنقری ، شاهنامه رشیدا  به کتابت عبدالرشید دیلمی ، مجموعه چهل جلدی هزار ویکشب ، ظفرنامه تیموری ، مثنوی روضه الانوار خواجوی کرمانی ، پنج گنج نظامی به خط نستعلیق ، سلسله الذهب ، گلستان سعدی به خط شاه قاسم و به قلم نستعلیق ، کلیله و دمنه با نگاره های بسیار، همچنین مجموعه نقاشی های حمزه نامه ، حبیب السیرتالیف غیاث الدین بن همام و از این قبیل .

خانم بدری آتابای سابقه کتابخانه سلطنتی را درجلد دوم فهرست های دواینی که منتشر نموده شرح داده است.  مسئولیت کتابخانه سلطنتی را خیلی جلوتر لسان الدوله ، بعد پدر پروین اعتصامی یوسف اعتصام الملک ، بعد شیخ المشایخ معزی، بعد میرزا موسم اتالممالک  ودرادوار بعدی حبیب الله نوبخت ، بدیع الزمان فروزان فر ودرآخرسر بدری آتابای بعهده داشتند .

درمورد نادرشاه افشار سندی در کتابخانه سلطنتی نگهداری میشود که قابل تامل است.  نادر شاهی که ما تصور می کنیم فقط یک آدم نظامی است او دستور داده بود تورات ، زبور و انجیل و قرآن به فارسی درآید تا امکان مقایسه آنها فراهم بشود برای اینکار متخصصین را نادر شاه جمع میکند و از آنها میخواهد این کار با دقت انجام بشود. خانم بدری آتابای خواجه نوری سند مزبور را هم منتشر کردند . نگاهی به گوشه های از تاریخ ایران از آثار خوب ایشان است که فراز و نشیب تاریخ میهن مان را از آمدن آریائی ها تا اواخر دوره قاجار به کوتاهی و زیبائی به تصویر کشیده است .

توران میرهادی پیشکسوت ادبیات کودکان در ایران

توران میرهادی سال 1306 خورشیدی پا به دنیا  نهاد و سال 1395 درگذشت او نویسنده وشخصیت برجسته فرهنگی بود که بیش از شصت سال درگستره آموزش وپرورش وادبیات کودکان کوشید وی مدرسه فرهاد را یک ربع قرن از سال 34 تا 59 اداره کرد این مجتمع یکی ازآموزشگاههای تجربی و الگوواری ایران بود که هدفها وکارکردهای آموزش و پرورش مدرن درآن تجربه وارزیابی میشدند توران میرهادی بهمراه لیلی ایمن آهی یکی از بنیانگذاران شورای کتاب کودک بود و سال 1358 سرپرستی تدوین وتالیف فرهنگنامه کودکان ونوجوانان را نیز بعهده گرفت .

خانم میرهادی را مادر ادبیات کودک ونوجوان در ایران خواندند پدرش ریشه وتبار تفرشی داشت و مادرش گرتا دیشریش آلمانی بود پدر دانش آموخته مهندس مکانیک ماشین آلات و راه وساختمان از آلمان بود مادرش درمونیخ هنر خوانده و نقاشی و مجسمه سازی میکرد ودرهنرستان کمال الملک به هنرجویان مبانی هنر ومجسمه سازی آموزش میداد .

توران میرهادی از کودکی با دو فرهنگ آلمانی و ایرانی زیست و بزرگ شد وی درمدرسه آلیانس تهران  و بعد در دبستان آذر سالهای ابتدائی تحصیل را بپایان برد و سال 1317 به دبیرستان نوربخش رفت و با پایان دبیرستان در دانشگاه تهران زیست شناسی خواند در همان ایام با دو نفر آشنا شد که راهنمای خوبی در کار او بودند جبار باغچه بان که طرح سواد آموزی بزرگسالان را پیش میبرد و محمد باقر هوشیار که اصول آموزش و پرورش درس میداد . توران خانم بعدا از تحصیل دررشته علوم طبیعی از زیست شناسی انصراف داد وبرای آموزش درزمینه علوم پرورشی و روانشناسی راهی فرانسه شد . آن هنگام یکسال بعداز پایان جنگ جهانی دوم بود و اروپا وضع ناگواری داشت . توران با جیره خوراک روزانه زندگی میکرد اما تسلیم دشواریها و وضعیت ناگوار پس از جنگ نشد.  او درفرانسه نخست روانشناسی تربیتی و پس از آن رشته آموزش  پیش دبستانی خواند وزمستان 1330 به ایران بازگشت.  درآن هنگام ایران درگیر کشمکش نیروهای سیاسی وکشورهای قدرتمند جهانی بود وزمینه اجتماعی سیاسی برای فعالیتهای فرهنگی مناسب وجود نداشت،  نخستین کار او حضور در کودکستان بهار و انتقال دانش وتجربه هایی  بود که آموخته بود در دبیرستان نوربخش هم زبان فرانسه درس میداد .

موضوع اصلی آن ایام ملی شدن نفت بود و توران خانم نیز مانند بسیاری از جوانان روشنفکر ایرانی نگران واکنش عمله استبداد واستعمار بود.  وقایع بعدی زندگی او را هم تحت تاثیر قرار داد همسرش سرگرد جعفر وکیلی پس ازکودتای 28 مرداد سال 32 تیرباران شد.  فعالیت متمرکز خانم میرهادی در عرصه آموزش وپرورش از سال 1334 با پایه گذاری کودکستان فرهاد و سپس دبستان فرهاد که آن زمان بصورت مختلط اداره میشد آغاز گشت. دربیشتر سالهای دهه 40 و 50 مدرسه فرهاد به واحد تجربی تعلیمات عمومی تبدیل شد و پیشرفته ترین دیدگاههای درون آموزش وپرورش ایران نخست در این مجتمع بررسی و تجربه ودر صورت کسب اعتبار درنظام آموزش و پرورش جاری میشد . طرح راه اندازی کانون فکری کودکان و نوجوانان ، راه اندازی شورای کتاب کودک ، گسترش ادبیات کودکان در ایران و راه اندازی نشریه های پیک ، پیک دانش آموز، پیک معلم ، پیک خانواده مدیون تلاشهای توران میرهادی هم هست .او درسال 1335 با لیلی ایمن آهی و آذر رهنما نخستین نمایشگاه کتاب کودک را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران برگزار کردند.  این نمایشگاه از آن جهت اهمیت دارد که موضوع کمبود کتاب کودک و کتابخانه های ویژه کودکان را به جامعه فرهنگی آن روزگار یاد آوری کرد.  پس از این کار بود که جنبشی در گسترش ادبیات کودکان راه افتاد که تا زمان پایه گذاری شورای کتاب کودک در سال 41 بطور غیررسمی ادامه یافت . درسال 1346 ایرج افشار، فریدون بدری ، اسماعیل سعادت و امثال آنان بر تدوین و تالیف فرهنگنامه بومی که نیازهای کودکان ونوجوانان ایرانی را برآورده سازد تاکید کردند بویژه ایرج افشار روی این موضوع خیلی تاکید میکرد .

توران میرهادی هم این ایده را در ذهن داشت تا اینکه درسال 1358 عملی شد وی درتالیف وتدوین کتب ذیل البته همراه با لیلی ایمن آهی، ثمین باغچه بان ، پرویز کلانتری ، نورالدین زرین کیک نقش داشته است کتاب کار مربی کودک ، فارسی اول، تعلیمات اجتماعی سوم  و چهارم دبستان ، گذری در ادبیات کودکان ، فهرست کتابهای مناسب برای کودکان ونوجوانان ، جستجو در راهها و روشهای تربیت ، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان .

خلاصه و توضیح نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»

خلاصه و توضیح نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»

خلاصه ای از زنانی که شکست را شکست دادند ، نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»  شامل داستان زندگی و مبارزه صد ساله  زنان ایران است . زنانی که علرغم مشکلات فرهنگی جامعه سنتی صد سال پیش ایران و نیز بعد ها در پهنه های مختلف  سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی در جامعه موفق بودند ....

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت چهارم

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت چهارم

تاج السلطنه و خاطراتش تاج السلطنه دختر ناصرالدین شاه قاجار بود وی از مدافعان انقلاب مشروطه و عضوانجمن حریت نسوان  بود و یادمان هایش خاطرات تاج السلطنه که وسعت اطلاعات او را نشان میدهد منبع تاریخی با اهمیتی است تاج السلطنه ازمشروطیت ،حقوق زنان ، آزادی ،  برابری و قانون...

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت دوم

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت دوم

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت دوم شوشا اعصار شوشا اعصار موسیقی را وارد کلمات کرد و کلمه را وارد موسیقی . شمسی اعصار دختر آیت الله محمد کاظم اعصار یکی از برجسته ترین زنان ایرانی نسل خود بود که تسلط اش به سه زبان و فرهنگ متفاوت فارسی، فرانسه وانگلیسی او را ازچهره های...

ضرورت تشکیلات مستقل زنان, ثریا ندیم پور

ضرورت تشکیلات مستقل زنان, ثریا ندیم پور

ثریا ندیم پور ضرورت تشکیلات مستقل زنان زنان جهان کماکان در قرن بیست و یکم با نا برابری دستمزد در برابر کار یکسان در بازار کار، در استفاده از امکانات جامعه ، داشتن حقوق انسانی، در خانواده، در قدرت و در عرصه اقتصادی ‌با مردان هستند این نابرابری ها بدلیل نبودن زنان در...

زنانی که شکست را شکست دادند, قسمت اول

زنانی که شکست را شکست دادند, قسمت اول

  زنانی که شکست را شکست دادند  این نوشته در چندین قسمت است و بر گرفته از سایت « همنشین بهار»  که بصورت صوتی توسط خود ایشان بیان شده است)    قسمت اول علم دولت نوروز به صحرا برخاست وقتی که سپاهیان قطیبه ابن مسلم سردارسپاه خلیفه اموی سیستان را به خاک و خون کشیدند  مردی...

لزوم تشکل سوسیال دموکرات ها

لزوم تشکل سوسیال دموکرات ها

2019-10-06 ثریا ندیم پور سوسیال ‌دموکرات‌ها باید در مقابل نیاز جنبش پاسخگو باشند مبارزات مردم ایران پیوسته اوج می‌گیرد. اکنون مردم از هر قشر و طبقه و گروهی وارد میدان مبارزه شده‌اند و هر روز که می ‌گذرد برای گرفتن حقوق خود مصمم ‌تر می‌شوند. فریاد مردم در اعتراض به ستم...

پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی

پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی

  پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی بدون شک ساختن سوسیال دموکراسی در جامعه‌ای که در آن دموکراسی نهادینه شده و از درجه بالایی از همگونی و همبستگی اجتماعی، مدارای سیاسی و ثروت اقتصادی برخوردار است، آسانتر میباشد. اما یک نگاه جزمی که وجود این شرایط را پیش‌ شرط‌های لازم و...

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان حزب سوسیال دموکرات آلمان یکی از قدیمی ترین احزاب دموکراتیک جهان است و در طول تاریخ پرتلاطم اش چالش های بسیاری مانند ممنوعیت فعالیت، انشعاب حزبی و تغییر اساسی اصول و برنامه هایش را پشت سر گذاشته است.   …. هر حزبی،...

مانیفست

مانیفست

مانیفست دیدگاه سیاسی ما بر اساس آزادی ـ دموکراسی ، عدالت اجتماعی ‌-برابری و همبستگی و برابری جنسی بنیان نهاده شده است. سو سیال دموکراسی بر مبنای ارزشهای بنیادین خود در جهت تضمین و پایداری حقوق فردی و قانونمندی مسئولیتهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آحاد جامعه بنا شده...

اساسنامه ما

اساسنامه ما

  اساسنامه هدف از تشکیل تشکیلات « صدای زنان برای قدرت برابر و رفاه عمومی» ایجاد یک ارگان قوی زنان که بتواند بیان کننده نیاز های زنان ، تنظیم یک برنامه که بازگو کننده خواست های آنان و صدای زنان باشد. این تشکیلات در جهت معرفی ارزش های بنیانی سو سیال دموکراسی و نیز...