زنانی که شکست را شکست دادند

قسمت دوم

شوشا اعصار

شوشا اعصار موسیقی را وارد کلمات کرد و کلمه را وارد موسیقی . شمسی اعصار دختر آیت الله محمد کاظم اعصار یکی از برجسته ترین زنان ایرانی نسل خود بود که تسلط اش به سه زبان و فرهنگ متفاوت فارسی، فرانسه وانگلیسی او را ازچهره های سرشناس در حلقه روشنفکران این سه حوزه لوئی آراگون، ژان پورسات، سیمون دوبوار  و آلبرت کامو کرد . اودر زمینه تخیلات، ادبیات و موسیقی که شیفته هر سه بود حد ومرزی را نمی شناخت موسیقی را وارد کلمات میکرد وکلمه را وارد موسیقی.

شمسی اعصار یا آنطور که دوستانش می گفتند شوشا قوپی ،دیماه 1314 درتهران بدنیا آمد و فروردین 1387 در لندن با نگاه ومنش ای  که پر از زندگی بود به استقبال مرگ رفت . او نه تنها نویسنده بلکه ترانه سرا ، آهنگ ساز، خواننده و فیلم ساز هم بود و به زبانهای فرانسوی، انگلیسی و فارسی می خواند و می نوشت . شوشا به خواست پدرش در 16 سالگی برای تحصیل راهی فرانسه شد و در دانشگاه سوربن ادبیات فرانسه خواند. درکنارادبیات شیفته موسیقی محلی ایران بود واز او ترانه های زیبائی به زبان گیلکی ، لری وچند گویش دیگر ایرانی به یادگار مانده است . ترانه های دم گل، روز جمعه ، عزیز بشین کنارم و از این قبیل.

شوشا به مولوی علاقه داشت و اشعاری از مثنوی را خوانده است که در یوتیوب موجود است.

اسب چشم بسته و راز خنده ازجمله آثار اوست همچنین دختری در پاریس که به زبانهای گوناگون و به فارسی هم ترجمه شده است . کتاب مزبور خاطرات دوران کودکی وی در پاریس است  یکی اززیباترین فیلم های مربوط به کوچ بختیاری را این زن هنرمند شوشا اعصار ساخته است نام اصلی او” گوسفند باید زنده بماند ” است  که مردم باد هم نام گرفته است . شوشا بمدت بیست سال سردبیر نشریه با ارزش پاریس رویو بوده است منابع فرانسوی و انگلیسی از وی با نام شوشا قوپی یاد می کنند من خودم آلبوم زیبای ” این همان روز است ”  از او را خیلی دوست دارم .

ملک تاج فیروز “نجم السلطنه ”  وبیمارستان نجمیه تهران

ملک تاج نوه عباس میرزا ولیعهد روشن ضمیر وبا اراده قاجار و مادر دکتر محمد مصدق از زنان نیکوکار و پایه گذار بیمارستان نجمیه تهران بود.  خانم ملک تاج فیروز با میرزا هدایت الله وزیر دفتر آشتیانی ازدواج کرد که حاصل این پیوند آمنه دفتر الملوک و محمد مصدق بود که بعدها نخست وزیر ویکی از چهره های محبوب ومعروف تاریخ ایران شد. نجم السطنه دو سال بعد از درگذشت وزیر دفتر به ازازدواج فضل الله خان منشی باشی مظفرالدین شاه درآمد و حاصل آن فرزندی بود بنام ابوالحسن دیبا . نجم السلطنه زندگی بسیار ساده و بی آلایشی داشت اواز سال 1307 خورشیدی به ساخت و وقف بیمارستانی در محل سکونت خود خیابان دروازه یوسف آباد ، حافظ امروزی همت گمارد که بنام بیمارستان نجمیه تهران تا همین الان باقی است بیمارستان نجمیه از نخستین بیمارستانهای مدرن تهران بشمار میرود.

طوبی آزموده  بنیانگذار مدارس دخترانه

در سالهای پس از انقلاب مشروطه با سواد شدن زنان وتحصیل علم دختران از مهمترین خواسته های جنبش زنان بود و این چنین بود که تلاشها برای تاسیس مدرسه دخترانه آغاز شد.  طوبی آزموده که سال 1257 به دنیا آمد و 1315 درگذشت او موسس نخستین مدرسه دخترانه در تهران از پیشگامان جنبش زنان ایران بود.  دبستان ناموس را  سال 1286 درتهران با مرارت زیاد و مخالفتهای بسیار تاسیس کرد و توانست در مدت کوتاه تعداد مدارس دخترانه را به شش دستگاه برساند وهشت سال پس از تاسیس اولین مدرسه 3473 دختر دانش آموز را جذب این مدارس کند.  حالا گفتنش ساده است تصور کنیم سالهای دور را و آزار و اذیت مرتجعینی که دوست نداشتند زنان  تحصیل کنند. نخستین مدرسه دخترانه توسط بی بی خانم استرآبادی بنام دبستان دوشیزگان در 1285 خورشیدی یکسال قبل ازمدرسه ناموس در تهران تاسیس شده بود واما به دلیل حملات مرتجعین این مدرسه تدوام زیادی نداشت در نتیجه طوبی آزموده دست به کار شد شکست را شکست داد و مدرسه ای درمنزل شخصی خودش تاسیس کرد.

وی درشرایطی زنگ مدرسه ناموس را درخانه خود درخیابان سنگلج به صدا درآورد که شیخ فضل الله نوری فتوی داده بود تاسیس مدارس دختران مخالف با شرع است.  مدرسه ناموس چند سال بعد از تاسیس به خیابان فرمانفرما و بعد از به محل بزرگتری در خیابان شاپور ،حافظ فعلی منتقل شد . در این زمان مدرسه ناموس به قدری توسعه یافته بود که بصورت یکی از مهمترین ومجهزترین مدارس متوسطه تهران درآمد و تا پایان دوره دبیرستان آموزش دختران را تامین میکرد طوری که در 1307 خورشیدی اولین گروه دیپلمه مدرسه ناموس فارغ التحصیل شدند.  طوبی آزموده علاوه بر دایر کردن مدارس دختران، کلاسهای اکابر را جهت جذب مادران دایر کرد . اگر میرزا حسن رشدیه بنیانگذار مدرسه کنونی پسران در ایران است طوبی آزموده نیز را باید بنیانگذار مدارس دخترانه کنونی دانست سلام بر او.

 

بی بی مریم از پیشگامان مطالبات حقوق زنان

بی بی مریم بختیاری 1253 چشم به جهان گشود و 1316 از دنیا رفت مشهور بود به سردار مریم بختیاری . او از زنان فعال درانقلاب مشروطه بود خانواده اش از با نفوذ ترین خاندان های ایرانی دوره قاجار بشمار می آمد. پدر بی بی مریم از خوانین ایل بختیاری و برادران او علی قلی خان سردار اسعد از رهبران انقلاب مشروطه و نجف قلی صمصام السلطنه که دو دوره رئیس الوزرا ایران بود. همچنین عموزاده هاش از رجال شناخته شده دوره قاجار و پهلوی محسوب میشوند .

شیرعلی مردان فرزند بی بی مریم است.  این زن از پیشگامان مطالبات حقوق زنان و ازمدافعان ملی سرزمین ایران در خلال جنگ جهانی اول بشمار می آمد.  بی بی مریم فرزند حسین قلی خان ایلخانی بود که بدست پسر ناصرالدین شاه ، سلطان مسعود میرزا ملقب به ظل السطان کشته شد . بی بی مریم از زنان تحصیل کرده زمان مشروطه بود که به حمایت از آزادیخواهان برخاست و حتی با یارانش به تهران به شکل محدود لشکرکشی کرد. او به واسطه زندگی در ایل بختیاری و پدرش که خان ایل بود تیراندازی و سوار کاری می دانست در فتح تهران سردار بی بی مریم هم با رشادت ودلیری به میدان آمد او حتی خود شخصا تفنگ بدست گرفت و دربرابر قزاقان جنگید . بی بی مریم از معدود زنان عصر مشروطه است که یادمان زندگی خود را نوشته است . درابتدای خاطراتش گفته : به امید خداوند که امیدوارم  فرصت بدهد به بنده که یک زن ایرانی از ایل بختیاری میباشم روزنامه خاطرات خود را ساده و مختصر بنویسم . بی بی مریم در این یادمان ها درباره دلایل که زنان در جامعه عقب مانده است نوشته است:  تمام بدبختیها ما از خودمان است چرا ؟ چون نه علم داریم و نه حقوق خود را میدانیم و نه میخواهیم بدانیم . منابع ایل بختیاری نقل کردند که بی بی مریم در جنگ آزادسازی اصفهان 1288 خورشیدی با خواهرش بی بی لیلی فرماندهی یک ستون سواره نظام را بعهده داشته است . من نمیدانم این موضوع چقدر واقعی است گفته میشود که در دوره جنگ جهانی اول خانه اش در اصفهان پناهگاهی بود برای فعالان سیاسی و فرهنگی امثال علی اکبر دهخدا و ملک الشعرا بهار . و درسال 1299 پناهگاهی بوده است برای دکتر مصدق.

صدیقه دولت آبادی  “ترویج گفتمان عدالت خواهانه “

صدیقه دولت آبادی که 1261 خورشیدی پا به جهان گشود و 1340 در گذشت.  روزنامه نگار ایرانی و از فعالان مشروطه و جنبش زنان در ایران است او از بنیانگذاران انجمن مخدرات وطن ، انجمن مشروطه خواهان موسوم به مخدرات وطن بود وی بعدا از نخستین فعالان زنان در ایران شد و نشریه ای هم بنام زبان پارسی خاص زنان منتشر کرد.  صدیقه دولت آبادی بر این باور بود که زن ایرانی رو به قهقرا میرود و می گفت دلیلش این است که زنان بیشتر به خودشان می پردازند تا مقوله با عنوان شخصیت زن. او راه خروج زنان را از فرودستی علم آموزی میدانست و این شعر ناصرخسرو را مدام تکرار میکرد :

درخت تو گر بار دانش گیرد       به زیر آورد چرخ نیلوفری را

وی طرفدار ایده از نوک پا تا فرق سر غربی شدن نبود چون فشن های فکری و معرفتی زمانه او این را اقتضا میکرد و او مخالف بود . صدیقه خانم و همفکرانش به اقتضاعات  اجتماعی خود می اندیشیدند و در زیست روزمره خود آشکارا تلفیقی از سنت و مدرنیته بودند و از آن دفاع میکردند به همت او در سال 1296 یکی از اولین دبستانهای دخترانه تاسیس شد گفته میشود (نمیدانم این نقل قولهای چقدر واقعی است) یکی از دفعاتی که وی برای فعالیتهایش دستگیر شده بود رئیس نظمیه به وی گفت خانم شما صد سال زودتر به دنیا آمدید . صدیقه خانم با قرارداد سال 1907 میلادی که ایران را تحت نفوذ انگلیس و روسیه قرار میداد مخالف بود . او و دوستانش این مخالفت را  با تحریم کالاهای وارداتی ، با رفتن به قهوه خانه و تشویق مردم به عدم استفاده از قند خارجی ، و کار توضیحی.  در سال 1298 خورشیدی به منظور آشنا کردن زنان با حقوقی همچون آموزش، استقلال اقتصادی و حقوق خانوادگی خود اقدام به انتشار اولین نشریه حقوق زنان در خارج از تهران و سومین آن در ایران بنام زبان زنان نمود.  او در این نشریه به مباحثی نظیر حجاب و نقش انگلستان در ایران انتقاد میکرد . سال 1300 انجمن آزمایش بانوان را در تهران دایر کرد و علیه استفاده از کالاهای خارجی اقدام نمود.  صدیقه دولت آبادی در سال 1301 در کنگره بین المللی زنان در برلین شرکت و سخنرانی نمود چهار سال بعد در سال 1305 در دهمین کنگره بین المللی برای حق رای زنان به نمایندگی زنان ایرانی شرکت کرد پدر صدیقه خانم ، میرزا هادی دولت آبادی از عالمان زمان خود بود . نویسنده کتاب حیات یحیی ، یحیی دولت آبادی برادر اوست.

لیلی لازاریان بنیانگذار باله ایرانی

مادام لیلی لازاریان رقصنده باله و طراح رقص در ایران بود.  وی دریک خانواده ارمنی بدنیا آمد و در مدرسه داوودیان تهران که جلوتر مدرسه اسرائیلیت تهران نام داشت درس خواند وسپس برای ادامه تحصیل راهی ایتالیا شد ودرکالج موسیقی وهنر رم به  فراگیری موسیقی علمی  و آموزش آواز پرداخت.  در همان زمان در چند اپرا از آهنگساز ایتالیائی جاکومو پوچینی از جمله اپرای توسکا و مانالوسکو شرکت نمود.  پدر وی دیپلمات بود و به موسیقی هم علاقه داشت ویکی ازاستادان هنر باله که سوئیسی بود به خانه شان رفت وآمد میکرد . خود خانم لازاریان تعریف کرده که من از آن استاد سوئیسی که  به خانه مون می آمد و دوست پدرمون بود  اصول اولیه حرکات  را یاد گرفتم و بعد ها تحصیلاتم را در مدارس ارامنه تهران به پایان بردم و نزد استاد فنون حرکات باله را کامل و کاملتر کردم و برای تکمیل نهائی این هنر به ایتالیا رفتم و درآنجا بودم که جنگ جهانی دوم پیش آمد و به ایران بازگشتم.  او پس از بازگشت به ایران از آنجائیکه با حرکات موزون آشنائی داشت و با توجه به اینکه رقص های فولکلوربصورت علمی وعملی آموزش داده نمیشد خودش بانی تاسیس چنین هنرستانی درتهران شد و برای آموزش و مطالعه بیشتر راهی کشورهای مختلف اروپا گشت . مادام لیلی لازاریان بیش از نیم قرن به فعالیت هنری در داخل وخارج از ایران پرداخت . از آثاری که توسط ایشان اجرا شده میتوان : قلب مادر اثر ایرج میرزا، اشک یتیم از پروین اعتصامی و باله تخت جمشید با اجرای ارکستر سمفونی نام برد .طراحی لباس وموسیقی وسوسه شیطان که در تلویزیون هم اجرا شد با او بود . پیش از شروع کارش در ایران ، باله لهو و مطربی وقر کمر بود .پسر بچه ها را به لباس دخترانه می آراستند و به شکلی زننده بکار می گرفتند. لیلی لازاریان به مطالعه در نقوش ، معماری و مینیاتورها پرداخت .مینیاتورها ، معماری و نقوش ایرانی و براساس حرکات آنها و با الهام از موسیقی سنتی چنان که خود گفته است اینگونه باله ایرانی را ابداع نمود که رقص زنگوله با موسیقی درویش خان از آن نمونه است . وی بر این باور بود که رقص فولکلوریک ایران باستانی است وبه نوعی وحشی و باید آن را به شیوه های نوین شکل دیگری بخشید با استفاده ازموسیقی و رقص های کردی و گیلانی و آذربایجانی او شکلی از باله را در ایران پدید آورد که با حرکات فانتزی، آگاهانه آمیخته شده بود او هنرستان باله را به همین منظور بنیاد گذاشت همچنین آموزشگاه دیگری داشت برای خردسالان 5 الی 11 ساله . یکبار اتریش برای یک فستیوال از هر کشوری از جمله ایران یک استاد باله را دعوت کرده بود.  مادام لیلی لازاریان رفت و با لباس قاسم آبادی برنامه خودش را شروع کرد . رقص نو و حرکات زیبای او تحسین استادان باله را برانگیخت.  او یکی از پیشکسوتان عرصه آموزش حرکت موزون در ایران بود.  بعد از انقلاب هم کلاس داشت اما بر اثر پیری، بیماری زمین گیر شد کسی راهم نداشت درخانه سالمندان زندگی میکرد و خیلی هم سخت ، سال 1382 این هنرمند عزیز در تنهائی و اندوه درگذشت

زنانی که شکست را شکست دادند  قسمت پنچم

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت پنچم

قمرالملوک وزیری ماه آسمان آواز ایران قمرخانم سید حسین خان پرآوازه ترین  خواننده زن آوازهای سنتی ایران که به احترام علی نقی وزیری موسس مدرسه عالی موسیقی نام خانوادگی او را برای خود برگزید. نخستین زن خواننده ایرانی بود که صدایش ضبط شد و اولین زنی بود که بدون حجاب روی...

خلاصه و توضیح نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»

خلاصه و توضیح نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»

خلاصه ای از زنانی که شکست را شکست دادند ، نوشته « زنانی که شکست را شکست دادند»  شامل داستان زندگی و مبارزه صد ساله  زنان ایران است . زنانی که علرغم مشکلات فرهنگی جامعه سنتی صد سال پیش ایران و نیز بعد ها در پهنه های مختلف  سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی در جامعه موفق بودند ....

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت چهارم

زنانی که شکست را شکست دادند قسمت چهارم

تاج السلطنه و خاطراتش تاج السلطنه دختر ناصرالدین شاه قاجار بود وی از مدافعان انقلاب مشروطه و عضوانجمن حریت نسوان  بود و یادمان هایش خاطرات تاج السلطنه که وسعت اطلاعات او را نشان میدهد منبع تاریخی با اهمیتی است تاج السلطنه ازمشروطیت ،حقوق زنان ، آزادی ،  برابری و قانون...

ضرورت تشکیلات مستقل زنان, ثریا ندیم پور

ضرورت تشکیلات مستقل زنان, ثریا ندیم پور

ثریا ندیم پور ضرورت تشکیلات مستقل زنان زنان جهان کماکان در قرن بیست و یکم با نا برابری دستمزد در برابر کار یکسان در بازار کار، در استفاده از امکانات جامعه ، داشتن حقوق انسانی، در خانواده، در قدرت و در عرصه اقتصادی ‌با مردان هستند این نابرابری ها بدلیل نبودن زنان در...

زنانی که شکست را شکست دادند, قسمت اول

زنانی که شکست را شکست دادند, قسمت اول

  زنانی که شکست را شکست دادند  این نوشته در چندین قسمت است و بر گرفته از سایت « همنشین بهار»  که بصورت صوتی توسط خود ایشان بیان شده است)    قسمت اول علم دولت نوروز به صحرا برخاست وقتی که سپاهیان قطیبه ابن مسلم سردارسپاه خلیفه اموی سیستان را به خاک و خون کشیدند  مردی...

لزوم تشکل سوسیال دموکرات ها

لزوم تشکل سوسیال دموکرات ها

2019-10-06 ثریا ندیم پور سوسیال ‌دموکرات‌ها باید در مقابل نیاز جنبش پاسخگو باشند مبارزات مردم ایران پیوسته اوج می‌گیرد. اکنون مردم از هر قشر و طبقه و گروهی وارد میدان مبارزه شده‌اند و هر روز که می ‌گذرد برای گرفتن حقوق خود مصمم ‌تر می‌شوند. فریاد مردم در اعتراض به ستم...

پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی

پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی

  پیش شرط‌های سوسیال دموکراسی بدون شک ساختن سوسیال دموکراسی در جامعه‌ای که در آن دموکراسی نهادینه شده و از درجه بالایی از همگونی و همبستگی اجتماعی، مدارای سیاسی و ثروت اقتصادی برخوردار است، آسانتر میباشد. اما یک نگاه جزمی که وجود این شرایط را پیش‌ شرط‌های لازم و...

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان

حزب سوسیال دموکرات: قدیمی ترین حزب سیاسی آلمان حزب سوسیال دموکرات آلمان یکی از قدیمی ترین احزاب دموکراتیک جهان است و در طول تاریخ پرتلاطم اش چالش های بسیاری مانند ممنوعیت فعالیت، انشعاب حزبی و تغییر اساسی اصول و برنامه هایش را پشت سر گذاشته است.   …. هر حزبی،...

مانیفست

مانیفست

مانیفست دیدگاه سیاسی ما بر اساس آزادی ـ دموکراسی ، عدالت اجتماعی ‌-برابری و همبستگی و برابری جنسی بنیان نهاده شده است. سو سیال دموکراسی بر مبنای ارزشهای بنیادین خود در جهت تضمین و پایداری حقوق فردی و قانونمندی مسئولیتهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آحاد جامعه بنا شده...

اساسنامه ما

اساسنامه ما

  اساسنامه هدف از تشکیل تشکیلات « صدای زنان برای قدرت برابر و رفاه عمومی» ایجاد یک ارگان قوی زنان که بتواند بیان کننده نیاز های زنان ، تنظیم یک برنامه که بازگو کننده خواست های آنان و صدای زنان باشد. این تشکیلات در جهت معرفی ارزش های بنیانی سو سیال دموکراسی و نیز...