زنانی که شکست را شکست دادند بخش دوم

by | ژانویه 11, 2023 | جنبش زنان, جنبش زنان ایران | 0 comments

زنانی که شکست را شکست دادند

بخش دوم

 

شوشا اعصار

شوشا اعصار موسیقی را وارد کلمات کرد و کلمه را وارد موسیقی . شمسی اعصار دختر آیت الله محمد کاظم اعصار یکی از برجسته ترین زنان ایرانی نسل خود بود که تسلط اش به سه زبان و فرهنگ متفاوت فارسی، فرانسه وانگلیسی او را ازچهره های سرشناس در حلقه روشنفکران این سه حوزه لوئی آراگون، ژان پورسات، سیمون دوبوار  و آلبرت کامو کرد . اودر زمینه تخیلات، ادبیات و موسیقی که شیفته هر سه بود حد ومرزی را نمی شناخت موسیقی را وارد کلمات میکرد وکلمه را وارد موسیقی.

شمسی اعصار یا آنطور که دوستانش می گفتند شوشا قوپی ،دیماه 1314 درتهران بدنیا آمد و فروردین 1387 در لندن با نگاه ومنش ای  که پر از زندگی بود به استقبال مرگ رفت . او نه تنها نویسنده بلکه ترانه سرا ، آهنگ ساز، خواننده و فیلم ساز هم بود و به زبانهای فرانسوی، انگلیسی و فارسی می خواند و می نوشت . شوشا به خواست پدرش در 16 سالگی برای تحصیل راهی فرانسه شد و در دانشگاه سوربن ادبیات فرانسه خواند. درکنارادبیات شیفته موسیقی محلی ایران بود واز او ترانه های زیبائی به زبان گیلکی ، لری وچند گویش دیگر ایرانی به یادگار مانده است . ترانه های دم گل، روز جمعه ، عزیز بشین کنارم و از این قبیل.

شوشا به مولوی علاقه داشت و اشعاری از مثنوی را خوانده است که در یوتیوب موجود است.

اسب چشم بسته و راز خنده ازجمله آثار اوست همچنین دختری در پاریس که به زبانهای گوناگون و به فارسی هم ترجمه شده است . کتاب مزبور خاطرات دوران کودکی وی در پاریس است  یکی اززیباترین فیلم های مربوط به کوچ بختیاری را این زن هنرمند شوشا اعصار ساخته است نام اصلی او” گوسفند باید زنده بماند ” است  که مردم باد هم نام گرفته است . شوشا بمدت بیست سال سردبیر نشریه با ارزش پاریس رویو بوده است منابع فرانسوی و انگلیسی از وی با نام شوشا قوپی یاد می کنند من خودم آلبوم زیبای ” این همان روز است ”  از او را خیلی دوست دارم .

ملک تاج فیروز “نجم السلطنه ”  وبیمارستان نجمیه تهران

ملک تاج نوه عباس میرزا ولیعهد روشن ضمیر وبا اراده قاجار و مادر دکتر محمد مصدق از زنان نیکوکار و پایه گذار بیمارستان نجمیه تهران بود خانم ملک تاج فیروز با میرزا هدایت الله وزیر دفتر آشتیانی ازدواج کرد که حاصل این پیوند آمنه دفتر الملوک و محمد مصدق بود که بعدها نخست وزیر ویکی از چهره های محبوب ومعروف تاریخ ایران شد. نجم السطنه دو سال بعد از درگذشت وزیر دفتر به ازازدواج فضل الله خان منشی باشی مظفرالدین شاه درآمد و حاصل آن فرزندی بود بنام ابوالحسن دیبا . نجم السلطنه زندگی بسیار ساده و بی آلایشی داشت اواز سال 1307 خورشیدی به ساخت و وقف بیمارستانی در محل سکونت خود خیابان دروازه یوسف آباد ، حافظ امروزی همت گمارد که بنام بیمارستان نجمیه تهران تا همین الان باقی است بیمارستان نجمیه از نخستین بیمارستانهای مدرن تهران بشمار میرود.

طوبی آزموده  بنیانگذار مدارس دخترانه

در سالهای پس از انقلاب مشروطه با سواد شدن زنان وتحصیل علم دختران از مهمترین خواسته های جنبش زنان بود و این چنین بود که تلاشها برای تاسیس مدرسه دخترانه آغاز شد طوبی آزموده که سال 1257 به دنیا آمد و 1315 درگذشت او موسس نخستین مدرسه دخترانه در تهران از پیشگامان جنبش زنان ایران بود دبستان ناموس را هم سال 1286 درتهران با مرارت زیاد و مخالفتهای بسیار تاسیس کرد و توانست درمدت کوتاه تعداد مدارس دخترانه را به شش دستگاه برساند وهشت سال پس از تاسیس اولین مدرسه 3473 دختر دانش آموز را جذب این مدارس کند حالا گفتنش ساده است تصور کنیم سالهای دور را و آزار و اذیت مرتجعینی که دوست نداشتند زنان  تحصیل کنند نخستین مدرسه دخترانه توسط بی بی خانم استرآبادی بنام دبستان دوشیزگان در 1285 خورشیدی یکسال قبل ازمدرسه ناموس در تهران تاسیس شده بود واما به دلیل حملات مرتجعین این مدرسه تدوام زیادی نداشت در نتیجه طوبی آزموده دست به کار شد شکست را شکست داد و مدرسه ای درمنزل شخصی خودش تاسیس کرد وی درشرایطی زنگ مدرسه ناموس را درخانه خود درخیابان سنگلج به صدا درآورد که شیخ فضل الله نوری فتوی داده بود تاسیس مدارس دختران مخالف با شرع است مدرسه ناموس چند سال بعد از تاسیس به خیابان فرمانفرما و بعد از به محل بزرگتری در خیابان شاپور ،حافظ فعلی منتقل شد . در این زمان مدرسه ناموس به قدری توسعه یافته بود که بصورت یکی از مهمترین ومجهزترین مدارس متوسطه تهران درآمد و تا پایان دوره دبیرستان آموزش دختران را تامین میکرد طوری که در 1307 خورشیدی اولین گروه دیپلمه مدرسه ناموس فارغ التحصیل شدند زمانی که ما هنوز پا به این دنیا نگذاشته بودیم . طوبی آزموده علاوه بر دایر کردن مدارس دختران ، کلاسهای اکابر را جهت جذب مادران دایر کرد . اگر میرزا حسن رشدیه بنیانگذار مدرسه کنونی پسران در ایران است طوبی آزموده نیز را باید بنیانگذار مدارس دخترانه کنونی دانست سلام بر او.

 

بی بی مریم از پیشگامان مطالبات حقوق زنان

بی بی مریم بختیاری 1253 چشم به جهان گشود و 1316 از دنیا رفت مشهور بود به سردار مریم بختیاری . او از زنان فعال درانقلاب مشروطه بود خانواده اش از با نفوذ ترین خاندان های ایرانی دوره قاجار بشمار می آمد. پدر بی بی مریم از خوانین ایل بختیاری و برادران او علی قلی خان سردار اسعد از رهبران انقلاب مشروطه و نجف قلی صمصام السلطنه که دو دوره رئیس الوزرا ایران بود. همچنین عموزاده هاش از رجال شناخته شده دوره قاجار و پهلوی محسوب میشوند .

شیرعلی مردان فرزند بی بی مریم است.  این زن از پیشگامان مطالبات حقوق زنان و ازمدافعان ملی سرزمین ایران در خلال جنگ جهانی اول بشمار می آمد بی بی مریم فرزند حسین قلی خان ایلخانی بود که بدست پسر ناصرالدین شاه ، سلطان مسعود میرزا ملقب به ظل السطان کشته شد . بی بی مریم اززنان تحصیل کرده زمان مشروطه بود که به حمایت از آزادیخواهان برخاست و حتی با یارانش به تهران به شکل محدود لشکرکشی کرد. او به واسطه زندگی در ایل بختیاری و پدرش که خان ایل بود تیراندازی وسوارکاری می دانست در فتح تهران سردار بی بی مریم هم با رشادت ودلیری به میدان آمد او حتی خود شخصا تفنگ بدست گرفت و دربرابر قزاقان جنگید . بی بی مریم از معدود زنان عصر مشروطه است که یادمان زندگی خود را نوشته است . درابتدای خاطراتش گفته : به امید خداوند که امیدوارم  فرصت بدهد به بنده که یک زن ایرانی از ایل بختیاری میباشم روزنامه خاطرات خود را ساده و مختصر بنویسم . بی بی مریم در این یادمان ها درباره دلایل که زنان در جامعه عقب مانده است نوشته است:  تمام بدبختیها ما از خودمان است چرا ؟ چون نه علم داریم و نه حقوق خود را میدانیم و نه میخواهیم بدانیم . منابع ایل بختیاری نقل کردند که بی بی مریم درجنگ آزادسازی اصفهان 1288 خورشیدی با خواهرش بی بی لیلی فرماندهی یک ستون سواره نظام را بعهده داشته است من نمیدانم این موضوع چقدر واقعی است گفته میشود که در دوره جنگ جهانی اول خانه اش در اصفهان پناهگاهی بود برای فعالان سیاسی وفرهنگی امثال علی اکبر دهخدا و ملک الشعرا بهار . و درمقطعی درسال 1299 پناهگاهی بوده است برای دکتر محمد مصدق.

صدیقه دولت آبادی  “ترویج گفتمان عدالت خواهانه “

صدیقه دولت آبادی که 1261 خورشیدی پا به جهان گشود و 1340 در گذشت روزنامه نگار ایرانی و از فعالان مشروطه و جنبش زنان درایران است او از بنیانگذاران انجمن مخدرات وطن ، انجمن مشروطه خواهان موسوم به مخدرات وطن بود وی بعدا از نخستین فعالان زنان در ایران شد و نشریه ای هم بنام زبان پارسی خاص زنان منتشر کرد بعدا درباره این نشریه توضیح میدهم . صدیقه دولت آبادی بر این باور بود که زن ایرانی رو به قهقرا میرود می گفت دلیلش این است که زنان بیشتر به خودشان می پردازند تا مقوله با عنوان شخصیت زن. او راه خروج زنان را از فرودستی علم آموزی میدانست و این شعر ناصرخسرو را مدام تکرار میکرد :

درخت تو گر بار دانش گیرد       به زیرآورد چرخ نیلوفری را

وی طرفدار ایده از نوک پا تا فرق سر غربی شدن نبود چون فشن های فکری و معرفتی زمانه او این را اقتضا میکرد و او مخالف بود . صدیقه خانم وهمفکرانش به اقتضاعات  اجتماعی خود می اندیشیدند و در زیست روزمره خود آشکارا تلفیقی از سنت و مدرنیته بودند و ازآن دفاع میکردند به همت او در سال 1296 یکی از اولین دبستانهای دخترانه تاسیس شد گفته میشود (نمیدانم این نقل قولهای چقدر واقعی است) یکی از دفعاتی که وی برای فعالیتهایش دستگیر شده بود رئیس نظمیه به وی گفت خانم شما صد سال زودتر به دنیا آمدید . صدیقه خانم با قرارداد سال 1907 میلادی که ایران را تحت نفوذ انگلیس و روسیه قرار میداد مخالف بود . او و دوستانش این مخالفت را چگونه نشان میدادند  با تحریم کالاهای وارداتی ، با رفتن به قهوه خانه و تشویق مردم به عدم استفاده از قند خارجی ، و کارتوضیحی ، همانطور که در اول اشاره کردم .در سال 1298 خورشیدی به منظور آشنا کردن زنان با حقوقی همچون آموزش، استقلال اقتصادی و حقوق خانوادگی خود اقدام به انتشار اولین نشریه حقوق زنان در خارج ازتهران و سومین آن در ایران بنام زبان زنان نمود او در این نشریه به مباحثی نظیر حجاب و نقش انگلستان در ایران انتقاد میکرد . سال 1300 انجمن آزمایش بانوان را درتهران دایر کرد و علیه استفاده از کالاهای خارجی اقدام نمود صدیقه دولت آبادی در سال 1301 در کنگره بین المللی زنان در برلین شرکت و سخنرانی نمود چهار سال بعد در سال 1305 در دهمین کنگره بین المللی برای حق رای زنان به نمایندگی زنان ایرانی شرکت کرد پدر صدیقه خانم ، میرزا هادی دولت آبادی از عالمان زمان خود بود . نویسنده کتاب حیات یحیی ، یحیی دولت آبادی برادر اوست.

لیلی لازاریان بنیانگذار باله ایرانی

مادام لیلی لازاریان رقصنده باله و طراح رقص در ایران بود وی دریک خانواده ارمنی بدنیا آمد و در مدرسه داوودیان تهران که جلوتر مدرسه اسرائیلیت تهران نام داشت درس خواند وسپس برای ادامه تحصیل راهی ایتالیا شد ودرکالج موسیقی وهنر رم به  فراگیری موسیقی علمی  و آموزش آواز پرداخت در همان زمان در چند اپرا از آهنگساز ایتالیائی جاکومو پوچینی از جمله اپرای توسکا و مانالوسکو شرکت نمود پدر وی دیپلمات بود و به موسیقی هم علاقه داشت ویکی ازاستادان هنر باله که سوئیسی بود به خانه شان رفت وآمد میکرد خود خانم لازاریان تعریف کرده که من از آن استاد سوئیسی که  به خانه مون می آمد و دوست پدرمون بود  اصول اولیه حرکات  را یاد گرفتم وبعدها تحصیلاتم را درمدارس ارامنه تهران به پایان بردم ونزد استاد فنون حرکات باله را کامل و کاملتر کردم و برای تکمیل نهائی این هنر به ایتالیا رفتم و درآنجا بودم که جنگ جهانی دوم پیش آمد و به ایران بازگشتم او پس از بازگشت به ایران از آنجائیکه با حرکات موزون آشنائی داشت و باتوجه به اینکه رقص های فولکلوربصورت علمی وعملی آموزش داده نمیشد خودش بانی تاسیس چنین هنرستانی درتهران شد و برای آموزش و مطالعه بیشتر راهی کشورهای مختلف اروپا گشت . مادام لیلی لازاریان بیش از نیم قرن به فعالیت هنری در داخل وخارج از ایران پرداخت . از آثاری که توسط ایشان اجرا شده میتوان : قلب مادراثر ایرج میرزا، اشک یتیم از پروین اعتصامی و باله تخت جمشید با اجرای ارکستر سمفونی نام برد .طراحی لباس وموسیقی وسوسه شیطان که در تلویزیون هم اجرا شد با او بود . پیش از شروع کارش در ایران ، باله لهو و مطربی وقر کمر بود .پسر بچه ها را به لباس دخترانه می آراستند و به شکلی زننده بکار می گرفتند. لیلی لازاریان به مطالعه در نقوش ، معماری و مینیاتورها پرداخت .مینیاتورها ، معماری و نقوش ایرانی و براساس حرکات آنها و با الهام از موسیقی سنتی چنان که خود گفته است اینگونه باله ایرانی را ابداع نمود که رقص زنگوله با موسیقی درویش خان از آن نمونه است وی بر این باور بود که رقص فولکلوریک ایران باستانی است وبه نوعی وحشی و باید آن را به شیوه های نوین شکل دیگری بخشید با استفاده ازموسیقی و رقص های کردی و گیلانی وآذربایجانی او شکلی از باله را در ایران پدید آورد که با حرکات فانتزی، آگاهانه آمیخته شده بود او هنرستان باله را به همین منظور بنیاد گذاشت همچنین آموزشگاه دیگری داشت برای خردسالان 5 الی 11 ساله . یکباراتریش برای یک فستیوال از هرکشوری از جمله ایران یک استاد باله را دعوت کرده بود مادام لیلی لازاریان رفت و با لباس قاسم آبادی برنامه خودش را شروع کرد رقص نو وحرکات زیبای او تحسین استادان باله را برانگیخت اویکی از پیشکسوتان عرصه آموزش حرکت موزون در ایران بود بعد ازانقلاب هم کلاس داشت اما بر اثر پیری، بیماری زمین گیر شد کسی راهم نداشت درخانه سالمندان زندگی میکرد وخیلی هم سخت ، سال 1382 این هنرمند عزیز درتنهائی واندوه درگذشت.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اعلام موجودیت

                    12 01  2023                                              اعلام موجودیت «صدای زنان سوسیال دموکرات ایران» زن  زندگی  آزادی برای نهادینه کردن دمکراسی در یک جامعه وجود احزاب مختلف با داشتن دیدگاه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یا گرایش های...

در باره ما

درباره ما ما زنان سوسیال دمکرات بر این باور هستیم که شکوفائی یک جامعه در گرو مشارکت تمام شهروندان آن جامعه میباشد . در یک جامعه دموکراتیک حق تک تک شهروندان است که دراداره جامعه مشارکت داشته باشند. مشارکت برابر زنان و مردان دررهبری و اداره جامعه از ملزومات یک جامعه...

آیا سو سیال دموکراسی می تواند جهان را نجات دهد؟

برگردان: ناهید امیری سوسیال دموکرات‌ها می‌توانند جهان را (دوباره) نجات دهند؟ کمونیسم و سوسیالیسم دموکراتیک تفرقه‌های سیاسی روز را خوب نخواهند کرد. اما سوسیال دموکراسی- که کمک کرد افراط‌گرایی پس از جنگ جهانی دوم دفع شود- می‌تواند چنین کند.   نوشته‌ی شری بِرمن[1]...

زنانی که شکست را شکست دادند بخش هفتم

زنانی که شکست را شکست دادند بر گرفته از وبسایت همنشین بهار این بحث به زنان دلیر وتاثیرگذارمیهن مان اشاره دارد کسانیکه تسلیم جبرجونشدند وبا باوربه خویش شکست را شکست دادند. درتاریخ معاصرایران اینگونه زنان کم نبودند تلاش آنان درافزایش آگاهی عمومی ، ترویج روشنگری و مقابله...

زنانی که شکست را شکست دادند بخش ششم- نویسنده، پیام زنان شاهنامه

    قسمت ششم فاخره صبا و لاپراسیای ایران فاخره صبا که سال 1299 بدنیا آمد و 1386 درگذشت خواننده اپرا ، نویسنده و فرهنگ نویس ایرانی و ازخویشاوندان ابوالحسن صبا استاد بزرگ موسیقی ایران بود . او در دوازده سالگی نزد عبدالعلی وزیری تحصیل کرد و نواختن مقدماتی پیانو...

Nadimpour Suraia

Nadimpour Suraia

Position